Baggio và nỗi ám ảnh 30 năm từ quả luân lưu định mệnh tại World Cup 1994

Hơn ba thập kỷ trôi qua kể từ trận chung kết World Cup 1994, hình ảnh Roberto Baggio cúi đầu sau cú sút luân lưu bay vọt xà ngang vẫn là một trong những khoảnh khắc ám ảnh nhất lịch sử bóng đá. Trong cuộc trò chuyện mới đây trên tờ Corriere della Sera, huyền thoại người Italy lần đầu mở lòng sâu sắc về ký ức đau đớn ấy, về hành trình tâm linh với Phật giáo, và về những vết thương chưa bao giờ thực sự lành lặn.

Cú đá định mệnh tại sân Rose Bowl, thành phố Pasadena, bang California ngày 17/7/1994 khiến Italy gục ngã trước Brazil với tỷ số 2-3 trong loạt đá luân lưu, sau khi hai đội hòa 0-0 qua 120 phút thi đấu. Baggio thừa nhận rằng đến tận bây giờ, ông vẫn chưa thể hoàn toàn tha thứ cho bản thân. “Trước đó, tôi chưa từng đá quả phạt đền nào vọt xà. Có một lần hồi còn khoác áo Vicenza, bóng trúng xà ngang rồi vẫn lọt lưới. Nhưng ở Pasadena, mọi thứ đổ sụp. Tôi chỉ muốn biến mất khỏi mặt đất”, ông chia sẻ.

Khoảnh khắc ông gục đầu giữa sân đã trở thành biểu tượng của trận chung kết năm ấy. Nhưng với chính Baggio, đó không phải diễn kịch. “Đơn giản là cảm xúc thật, một lời xin lỗi thầm lặng gửi đến cả đất nước Italy và tất cả những ai đã đặt niềm tin vào chúng tôi”, ông nói. Phía Brazil từng tin rằng linh hồn huyền thoại đua xe Ayrton Senna, người qua đời vài tháng trước đó, đã đẩy quả bóng bay qua xà. Baggio không phủ nhận cũng chẳng khẳng định, chỉ thốt lên rằng quả bóng ấy vẫn “lơ lửng ở một nơi mà ngôn từ không thể chạm tới”.

Ít ai biết rằng trước trận chung kết, cơ thể Baggio đã gần như tan nát. Ở trận bán kết gặp Bulgaria, một hậu vệ đối phương thúc cùi chỏ khiến ông rách môi, gãy nửa chiếc răng. Suốt hiệp hai, ông chơi bóng với một miếng kẹo cao su trám vào chỗ răng vỡ vì quá xấu hổ. Ngay trước thềm chung kết, ban huấn luyện còn bắt ông sút thử trong phòng tổ chức tiệc cưới của khách sạn để kiểm tra thể trạng. “Tôi kiệt quệ cả thể xác lẫn tinh thần. Con đường đến chung kết chẳng trải hoa hồng”, Baggio hồi tưởng.

Mối quan hệ với huấn luyện viên Arrigo Sacchi cũng đầy sóng gió. Chỉ một ngày trước khi bị thay ra trong trận gặp Na Uy ở vòng bảng, Sacchi từng gọi Baggio vào phòng khách sạn và nói: “Cậu đối với chúng tôi giống như Maradona đối với Argentina vậy”. Thế nhưng khi thủ môn Gianluca Pagliuca nhận thẻ đỏ, chính Baggio lại là người bị rút khỏi sân. Cú sốc ấy khiến ông buột miệng trước ống kính truyền hình: “Ông ta điên rồi!”. Baggio thừa nhận đó là phản ứng bản năng từ sự thất vọng tột cùng trước một mâu thuẫn quá lớn.

Nỗi đau thể xác đeo bám Baggio từ rất sớm. Ông đứt dây chằng lần đầu khi còn là một cậu nhóc. Thời đó kỹ thuật y khoa chưa phát triển, gia đình phải đưa ông sang tận Saint-Etienne, nước Pháp, trên chiếc xe Ford cũ kỹ. 12 tiếng di chuyển trong im lặng, cùng nỗi sợ hãi rằng sẽ không bao giờ được chơi bóng nữa. Bác sĩ Bousquet, người tiên phong phẫu thuật bằng vật liệu hữu cơ ở châu Âu, đã lấy mô từ cơ đùi để tái tạo dây chằng chéo trước. Khi tỉnh dậy sau gây mê, Baggio gào thét vì đau đớn do bị dị ứng thuốc giảm đau. Ông nói với mẹ: “Nếu mẹ thương con, hãy giết con đi!”.

Suốt nhiều tháng dưỡng thương, ông từ chối nhận lương từ Fiorentina. Những tờ ngân phiếu được cất kỹ trong ngăn kéo vì ông cảm thấy xấu hổ khi không thể cống hiến. Lời dạy của người cha thợ tiện vang vọng trong đầu: “Đồng tiền không do công sức làm ra sẽ mang lại vận xui”. Với Baggio, lao động luôn gắn liền với nhân phẩm.

Chính những nỗi đau chồng chất ấy đã đưa ông đến với Phật giáo. Cuối thập niên 1980, một người bạn tên Maurizio Boldrini, chủ cửa hàng băng đĩa mà Baggio hay ghé sau giờ tập, đã dẫn dắt ông bước vào con đường tu tập. Từ đó đến nay, ông chưa bỏ lỡ một ngày cầu nguyện nào, sáng và tối. “Phật giáo là nơi trú ẩn của tôi, nhào nặn nên con người tôi bằng cách buộc tôi rèn luyện những khía cạnh tính cách mà trước đây tôi chưa từng để ý”, ông chia sẻ.

Sinh ra trong gia đình Công giáo vùng Veneto, nơi mọi người đều theo đạo truyền thống, Baggio từng rất sợ khi phải nói với cha mẹ về sự thay đổi tâm linh này. Nhưng đức tin mới đã giúp ông tìm thấy sức mạnh và lòng can đảm để không bao giờ bỏ cuộc. Ông tin vào sức mạnh nội tại của con người hơn là một vị thần bên ngoài, tin rằng bên trong mỗi người đều ẩn chứa năng lực vô biên để tự chuyển hóa và vươn tới những mục tiêu tưởng chừng bất khả.

“Sâu thẳm bên trong, tôi luôn cảm thấy có lẽ ở một kiếp trước, mình đã sống chưa đủ tốt”, Baggio bộc bạch. Ông nhìn nhận những thù địch, đau đớn và khó khăn trong đời như một thứ nghiệp cần được gột rửa qua nỗ lực và khổ đau. “Có lẽ tôi đang trả nghiệp, hoặc đang học một bài học nào đó. Dù thế nào, tôi cũng cố gắng không lãng phí những gì mà nỗi đau đã dạy cho mình.”

Giữa những biến cố sự nghiệp, tình yêu với bà Andreina Fabbi chính là điểm tựa vững chắc nhất. Hai người quen nhau từ thuở nhỏ, nhà chỉ cách vài trăm mét, học chung trường cấp hai. Một đêm tháng Bảy, trước đợt tập trung đầu tiên với đội Vicenza, Baggio mượn cô bạn một chiếc nhẫn nhỏ làm vật tin và hứa trả khi trở về. Ông giữ lời, và ngay tối hôm gặp lại, hai người chính thức yêu nhau. Hơn 40 năm bên nhau, họ chưa từng xa nhau dù chỉ một ngày. Ba người con lần lượt ra đời: Valentina, Mattia và Leonardo, những cái tên đã được chọn từ rất lâu trước khi các con chào đời. “Chúng tôi tin rằng mình đã gắn kết với nhau từ kiếp trước”, Baggio nói.

Tuổi thơ của “Đuôi ngựa thần thánh” gắn liền với quả bóng và gia đình 10 thành viên quây quanh chiếc bàn lớn. Cha ông, một thợ tiện cần cù, là cổ động viên cuồng nhiệt của Inter Milan. Cậu bé Baggio ngày ấy hâm mộ đội bóng quê nhà Vicenza thời Pablito Rossi, thường ngồi trên gióng xe đạp của cha đến sân vận động trong cái lạnh cắt da. Gia đình không dư dả, ông nhớ mãi lần đầu được ăn miếng bít tết khi đến nhà bạn gái. “Ở nhà tôi, một miếng thịt như thế phải chia cho 10 người”, ông kể. Nếu không thành cầu thủ, Baggio tin mình sẽ trở thành thợ tiện giống cha, người đàn ông mà ông ngưỡng mộ nhất.

Mùa hè 1990, vụ chuyển nhượng từ Fiorentina sang Juventus biến thành cơn địa chấn. Thành phố Florence nổi loạn, cổ động viên đụng độ suốt ba ngày. Baggio phải di chuyển bằng xe cảnh sát đến trại tập trung đội tuyển quốc gia và khóc như đứa trẻ. “Tôi chưa bao giờ muốn ra đi, nhưng lại cảm thấy mình là người có lỗi”, ông nhớ lại. Khi trở lại Florence trong màu áo Juventus, các cổ động viên Fiorentina ném một chiếc khăn quàng tím về phía ông, và Baggio nhặt nó lên như một cử chỉ tôn trọng dành cho đội bóng cũ. Ông cũng từ chối sút quả phạt đền trong trận đấu ấy, nhường lại cho Luigi De Agostini.

Đến World Cup 2002, huấn luyện viên Giovanni Trapattoni quyết định bỏ rơi Baggio dù ông đã tập luyện như điên. Cuộc gọi định mệnh đến khi Baggio đang đứng trên sân thượng cùng con gái Valentina tại Caldogno. Trapattoni nói: “Tôi không đủ can đảm đưa cậu đi vì sợ cậu lại chấn thương”. Baggio vẫn tiếc nuối vì muốn được kết thúc sự nghiệp quốc tế một cách huy hoàng, dù có phải chịu thêm chấn thương.

Nhắc đến Ronaldo “Người ngoài hành tinh”, Baggio bày tỏ sự đồng cảm sâu sắc khi chứng kiến tiền đạo người Brazil chấn thương đầu gối. “Tôi hiểu cảm giác khi cơ thể phản bội chính mình. Ronaldo là viên ngọc quý hiếm, nên nỗi đau của cậu ấy càng khiến tôi xúc động”, ông nói. Còn về cầu thủ vĩ đại nhất, Baggio nhắc đến kỷ niệm cùng Diego Maradona tâng bóng trên chuyến bay đến Argentina ở độ cao 10.000 mét, gần sát bầu trời, cùng cậu con trai Mattia.

Baggio cũng không quên nhắc đến người bạn Ferruccio Polo ở Grado, biệt danh “Người Hà Lan bay”, người mà ông cho là tài năng nhất từng chơi cùng nhưng không có sự nghiệp lẫy lừng. Polo từng chuyển đội chỉ để đổi lấy một xe ngô và hai con gà mái, và luôn trêu Baggio: “Cậu thành ngôi sao chỉ vì tớ bị chấn thương thôi”.

Hiện tại, ở tuổi xế chiều, Baggio vẫn giữ đôi bàn tay lao động. Ông thích xây sửa, hàn xì, làm vườn, chăm sóc cây rừng và đặc biệt là lái máy xúc. Cuốn sách mới mang tên “Ánh sáng trong bóng tối”, viết cùng con gái Valentina và nhà báo Matteo Marani, vừa ra mắt hôm 12/5, hé mở thêm nhiều góc khuất trong cuộc đời đầy thăng trầm của huyền thoại mang áo số 10.

Và quả phạt đền ở Pasadena? Baggio vẫn thường xuyên mơ thấy nó. “Đôi khi tôi nghĩ về nó cả lúc thức, nằm trên giường không ngủ được. Tôi tưởng tượng mình sút vào lưới… Rồi tôi chìm vào giấc ngủ”, ông khép lại câu chuyện bằng nụ cười buồn. Ba mươi năm qua, quả bóng ấy vẫn chưa rơi xuống.

FAQ